3 Filary dobrego rządzenia

Celem ogólnym Działania 5.2 jest wzrost jakości usług publicznych świadczonych przez urzędy szczebla samorządowego oraz poprawa jakości polityk i programów o zasięgu lokalnym i regionalnym. Filary dobrego rządzenia stanowią wytyczony kierunek jaki należy obrać dla realizacji celów wskazanych powyżej. Z drugiej strony, analizując założenia drugiego kryterium dostępu dotyczącego zakładanych rezultatów, gdzie jest mowa o konieczności monitorowania wskaźników realizacji celów z zakresu fi larów dobrego rządzenia, należy podkreślić, iż wymóg wprowadzający zasady monitorowania w projekcie będzie czynnikiem wpływającym pozytywnie na proces wdrażania mechanizmów diagnozowania i analizowania potrzeb i oczekiwań zarówno samych urzędów, jak i społeczności lokalnej.

Ponadto wprowadzenie mierzalnych wskaźników w odniesieniu do zakładanych celów jest elementem koniecznym do prawidłowej realizacji projektu i jego zasadności. Dla pełnego zrozumienia treści i wymogów jakie nakładają opisywane kryteria dostępu należy wyjaśnić terminologię trzech fi larów dobrego rządzenia, znaczenie i konieczne działania dla osiągnięcia poszczególnych rezultatów oraz kwestie zasad monitorowania projektów.

Problematyka dobrego rządzenia została wprowadzona do europejskiej debaty publicznej na początku lat 90-tych ubiegłego wieku przez Bank Światowy. Początkowo problematyka ta odnosiła się generalnie do procesów skutecznego i prawidłowego zarządzania z wykorzystaniem środków pomocowych przez władze publiczne krajów rozwijających się.

Z czasem terminologia dobrego rządzenia znalazła swe odzwierciedlenie w strategiach i dokumentach europejskiego i krajowego poziomu, do czego zobowiązuje polityka spójności Unii Europejskiej. We wrześniu 2008 roku Ministerstwo Rozwoju Regionalnego opracowało i wydało dokument kompleksowo traktujący problematykę dobrego rządzenia pn. „Koncepcja good governace – refleksje do dyskusji”. Wskazany dokument stanowi wypadkową terminów stosowanych w krajowych i europejskich opracowaniach i dokumentach oraz definiuje pojęcie dobrego rządzenia

jako:

sprawowanie władzy publicznej w ramach wzajemnych relacji rządu, administracji i społeczeństwa, cechujące się otwartością, partnerstwem, rozliczalnością, skutecznością, efektywnością i spójnością.

Wszelkie założenia i koncepcje dotyczące problematyki dobrego rządzenia znalazły swe odzwierciedlenie w PO KL oraz dokumentach uszczegółowiających, szczególnie w Opisie Priorytetów.

Bezpośrednio problematykę dobrego rządzenia opisuje i poprzez realizację projektów wdraża Priorytet V „Dobre rządzenie” zmierzający do wprowadzenia działań w zakresie koncepcji good governace w postaci:

• Poprawy zdolności regulacyjnych administracji publicznej;

• Poprawy jakości usług oraz polityk związanych z rejestracją działalności gospodarczej i funkcjonowaniem

przedsiębiorstw;

• Modernizacji procesów zarządzania w administracji publicznej i wymiarze sprawiedliwości;

• Budowy potencjału partnerów społecznych i organizacji pozarządowych ukierunkowanej na wzmocnienie ich aktywnego uczestnictwa w procesie realizacji Strategii Lizbońskiej.


Priorytet V PO KL wyszczególnia trzyfi lary dobrego rządzenia: 

- Państwo prawa, 

- Skuteczność i efektywność, 

- Partycypacja i przejrzystość.


Państwo prawa

Koncepcja państwa prawa opiera się na założeniu, iż zadaniem prawa jest ochrona jednostki przed arbitralnym działaniem państwa, działaniem z pozycji siły. W państwie prawa wzajemne stosunki między poszczególnymi organami władzy państwowej, jak również pomiędzy organami państwa, a obywatelami i ich organizacjami są ściśle określone przez stabilne i w praktyce stosowane normy prawne. Ponadto system państwa prawa przestrzega kompetencji organów państwa do tworzenia zapisów prawa, prawo musi być nie tylko hierarchicznie spójne, ale również musi być tworzone przez prawnie wyznaczone do tego organy państwa. Działalność administracji państwowej podlega kontroli pod względem legalności decyzji, czuwa nad tym niezawisłe sądownictwo administracyjne oraz specjalnie do tego powołane instytucje kontrolne, np. dla administracji samorządowej Regionalne Izby Obrachunkowe lub Samorządowe Kolegia Odwoławcze.

Poszczególne organy i przedstawiciele państwa nie stoją ponad prawem, muszą działać w ramach istniejących norm prawnych. Rezultaty służące podniesieniu jakości prawa zawarte w Planie Działania dla Poddziałania 5.2.1 PO KL w postaci np. zmniejszenia uchwał JST uchylanych przez organy kontrolne, zmniejszenia liczby decyzji wydawanych po przekroczeniu terminów lub zmniejszenie ilości aktów prawa miejscowego JST, dla których uchwalenia nie zasięgnięto wymaganych opinii są elementami koniecznymi do urzeczywistniania idei państwa prawa na poziomie samorządu terytorialnego.

Skuteczność i efektywność

Zasada skuteczności i efektywności dotyczy poprawy potencjału administracyjnego do sprawnego (tj. bez zbędnej zwłoki) i efektywnego (tj. dostosowanie skali podejmowanych działań do wagi spodziewanego rezultatu i rzeczywistych potrzeb społecznych) realizowania celów dla jakich powołana jest administracja publiczna.

Opisywany filar dobrego rządzenia obejmuje dwie dodatkowe problematyki:

• po pierwsze proporcjonalność, która zakłada, że instrumenty dostarczania usług i polityk publicznych będą proporcjonalne do zakładanych celów, a więc realizowane w sposób optymalny i oszczędny;

• po drugie subsydiarność, według której działania wyższego poziomu administracji są jedynie pomocnicze względem działań realizowanych na niższych poziomach zarządzania, a więc ich nie zastępują.

Zasada skuteczności i efektywności odnosi się przede wszystkim do zapewnienia podstawowych usług społecznych, podnoszenia poziomu życia mieszkańców i likwidowania ubóstwa, zapewnienia rozwoju gospodarczego w celu walki z biedą, zagwarantowania równych szans dla wszystkich obywateli, rozwoju zasobów ludzkich w społeczeństwie, zapewnienia ochrony socjalnej i polityki zatrudnienia, ochrony przyrody i zrównoważonego rozwoju. Istotnym elementem omawianego komponentu jest zapewnienie odpowiednich kwalifikacji zasobów ludzkich w sektorze publicznym, stosownych kompetencji regulacyjnych, a także uczciwej administracji i przeciwdziałanie zjawiskom korupcyjnym.

W tym kontekście rezultaty określone dla powyższego filaru w kryterium dostępu w postaci m.in. wdrożenia systemów zarządzania jakością, wdrożenie budżetu zadaniowego, systemu monitorowania usług publicznych oceny poziomu satysfakcji klientów oraz wdrożenie systemu rozwoju kompetencji kadr, są czynnikami koniecznymi do urzeczywistnienia założeń w zakresie skutecznej i efektywnej administracji samorządowej.

Partycypacja i przejrzystość

Termin partycypacja, rozumiany jest jako szeroki udział społeczeństwa w pracach administracyjnych,na wszystkich poziomach władz publicznych, a także na wszystkich głównych etapach realizacji polityk publicznych (tj. w trakcie programowania, implementacji i monitoringu). W dobrym zrozumieniu i wypełnieniu treści filaru należy zwrócić uwagę na konieczny udział organizacji społecznych i pozarządowych w pracach administracji (tzw. dialog obywatelski) oraz przedstawicieli pracodawców i związków zawodowych (tzw. dialog społeczny). Przejrzystość odnosi się do maksymalizacji jawności działania władzy oraz jasnych i nieskomplikowanych reguł postępowania i zarządzania na poziomie lokalnym i krajowym.

W ramach niniejszego filaru pod rozwagę należy wziąć również dwie zasady rządzenia:

• demokratyzacja, która oznacza przejrzystość i transparentność funkcjonowania władz publicznych i administracji, a także zdolność do włączania w prace administracyjne obywateli, w tym organizacji społecznych i pozarządowych, na zasadach odpowiedniej reprezentatywności i pluralizmu.

• partnerstwo, jest rozumiane jako współuczestnictwo społeczeństwa w procesie sprawowania władzy, czemu służy budowa potencjału instytucji działających na rzecz tworzenia mechanizmów partnerstwa, rozwijanie kompetencji administracji do współdziałania ze społeczeństwem, przy realizacji zadań publicznych oraz stymulowanie potencjału podmiotów społecznych do współdziałania i kooperacji z administracją publiczną.

Zakładane dla Poddziałania 5.2.1 w ramach kryterium rezultaty w postaci np. usprawnienia procedur konsultacji społecznych, aktualizowanie „mapy aktywności” organizacji pozarządowych, wdrożenie zasad publikowania w BIP rozszerzonego zakresu informacji, zakresu działania administracji, czy wreszcie zwiększenie ilości inicjatyw realizowanych w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego oraz zadań publicznych realizowanych przez organizacje pozarządowe są składowym elementem partycypacji i skuteczności, oraz co za tym idzie wzrostu zaufania społecznego.



< wstecz